رژیم در نارسایی کلیه پیش از دیالیز

در درمان محافظه کارانه نارسایی کلیه، محدودیت پروتئین ، سدیم ،پتاسیم،فسفر و مایعات مصرفی اعمال می شود

برنامه غذایی در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه در مواردی که غلظت اوره و کراتنین بالاتر از محدوده نرمال بوده اما هنوز دیالیز نمی شوند  از طریق درمان محافظه کارانه صورت می گیرد .

 پروتئین

محدودیت پروتئین رژیم غذایی در کنترل فشار خون گلومرولی و در نتیجه کاهش پیشرفت بیماری نقش دارد.

میزان مجاز پروتئین دریافتی در این بیماران از 0.6 تا 0.8 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن که بر مبنای آن انرژی محاسبه می گردد در نظر گرفته می شود . 50% یا بیشتر از پروتئین مورد نیاز باید از پروتئین های با ارزش بیولوژیکی بالا از قبیل تخم مرغ، گوشت و شیر باشد.

چربی

در این بیماران به طور متوسط 30 % کل انرژی را می توان از چربی تامین نمود و به دلیل آنکه ناهنجاریهای لیپیدی در این افراد وجود دارد لذا باید در رژیم غذایی آنها موارد زیر رعایت شود:

- منابع غنی از کلسترول از قبیل تخم مرغ، دل،جگر و مغز محدود گردد.

- چربی مورد استفاده در رژیم غذایی باید از نوع روغن های غیر اشباع باشد.

- مصرف غذاهای سرخ شده در روغن باید محدود گردد.

سدیم

تا زمانی که GFR به کمتر از ml/min 10 5  نرسیده است کلیه ها می توانند سدیم را به میزان کافی دفع نمایند .در این مرحله دریافت سدیم از  2000 تا 3000 میلیگرم در روز توصیه می شود.

هنگامی کهGFRبه کمتراز ml/min 10-5رسیده باشد اختلال در دفع سدیم باعث ایجاد ادم ، فشار خون بالا و نارسایی احتقانی قلب میگردد  در این شرایط حتما لازم است میزان سدیم دریافتی از 3000 میلی گرم در روز کمتر باشد  و بر حسب شدت علایم ممکن است تا حدود 1500 میلیگرمدرروزکاهشدادهشود.

لازم به ذکر است در برخی بیماران آسیب دیدگی نفرون ها باعث از دست دادن مقادیر زیادی سدیم از طریق ادرار می گردد (مانند بیماری کیستیک مدولاری) ،که در این بیماران نه تنها سدیم دریافتی نباید محدود شود بلکه ممکن است  نیاز به افزایش دریافت سدیم هم باشد.

( هر 1000 گرم سدیم معادل با 2.55 گرم نمک (کلریدسدیم) می باشد.)

پتاسیم

در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه که میزان دفع ادراری آنها کافی باشد (یعنی حجم ادرار روزانه یک لیتر یا بیشتر باشد) و در افرادی که  GFR بالای ml/min15 و کراتنین سرم تقریباmg/dl 3 دارند محدودیت پتاسیم دررژیم غذایی لازم نیست.

بطور کلی دریافت پتاسیم در نارسایی مزمن کلیه نباید از 3000  میلیگرمدرروز بیشتر شود. و بهتر است در مرحله پیش از دیالیز این میزان در حدود 2500 -2000 میلیگرمدرروز تنظیم شود. البته در موارد زیر این میزان دقیقا باید تحت کنترل باشد:

-در افراد با GFRکمتر ازml/min     15

- در بیمارانی که داروهای ذیل را مصرف می کنند؛ پروپرانول، آتنولول، کاپتوپریل،انالاپریل، لوزارتان، اسپیرونولاکتون، آمیلورید، تریامترین، ایندومتاسین، سیلکوسپرین و پنی سیلین.

-در بیماران دیابتیک

- دربیمارانی که به دلیل بالابودن فشارخون از نمک های حاوی پتاسیم مانندکلریدپتاسیم به جای نمک معمولی (کلریدسدیم) استفاده میکنند.

-دربیمارانی که دچار عفونت ،تروما یا همولیز گلبول ها هستند

-دربیماران با تجویز مزمن هپارین

- در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه که به دلیل دریافت ناکافی انرژی ، وزن از دست میدهند زیرا در نتیجه ی تجزیه بافتهای بدن ، پتاسیم و فسفر داخل سلولی آزاد و وارد جریان خون می شود.

لازم به ذکراست دربرخی بیماران مبتلابه نارسایی کلیه باید دقت شودپتاسیم کافی در رژیم غذایی آنان وجود داشته باشد:

-         بیمارانی که از دیورتیک های تیازیدی مانند فوروزماید جهت دفع بیشتر اب و جلوگیری از ادم استفاده می نمایند،زیرا این دیورتیکها سبب دفع پتاسیم از بدن می شود.

-         بیمارانی که دچار اسهال یا استفراغ شده اند زیرا در این موارد دفع پتاسیم از طریق دستگاه گوارش افزایش می یابد.

فسفر

زمانیکهGFRبه کمترازml/min 30 می رسد  میزان فسفر در خون بالا می رود . به همین دلیل (دربیماران مبتلا به نارسایی کلیه که در مرحله 3 تا 5 پیشرفت بیماری هستند )،میزان فسفردررژیم غذایی باید بین 8 تا 12 میلی گرم به ازای هرکیلوگرم وزن بدن که برمبنای آنان رژیم محاسبه میگردد تنظیم شود . برای جلوگیری از بالا رفتن غلظت فسفر علاوه بر رژیم غذایی داروهای باند کننده فسفات از قبیل کربنات کلسیم تجویز می گردد.

البته هنگامی که غلظت فسفر سرم بالاتر از mg/dl 5.5 باشد مصرف کربنات کلسیم قطع می شود .زیرا در این شرایط کلسیم می تواند به صورت فسفات کلسیم در بافتهای مختلف بدن رسوب نموده و عوارض مختلفی ایجاد نماید.( از جمله خارش اورمیک، آترواسکلروز و  تحلیل استخوان)

برای محدود کردن فسفر رژیم غذایی باید موارد زیر رعایت شود:

-محدود کردن لبنیات (؛ شیر،ماست، دوغ، کشک، پنیر، بستنی،خامه) وگوشتها( تاحدی که مشاور تغذیه بیمار دربرنامه غذایی قرارمیدهد)

-حذف غلات سبوس دار ، حبوبات ، ماهی ساردین،امیا و احشا حیوانی (مانند دل و جگر ) ، مغزها  (مانند پسته،گردو،فندق، کنجد، تخمه، بادام)   و نوشابه های کولادار(سیاه)

برگرفته از کتاب؛  "رژیم درمانی در بیماریهای کلیه" ، دکتر هادی طبیبی ، ویرایش 6، سال 1392، ص 8 -43


رژیم در نارسایی کلیه پیش از دیالیز

برچسب ها : دیالیز کلیه لبنیات شیر ساردین نوشابه فسفر خامه کلسیم خارش استخوان آرترواسکلروز ماست حبوبات دیورتیک گلبول سفید ایندومتاسین نارسایی نمک سدیم جگر گلومرول نارسایی کلیه اوره کراتینین

مطالب مرتبط

نظرات کاربران